Ιστορία

ΑΓΙΑ ΕΥΘΥΜΙΑ (ΑΓΙΑΘΥΜΙΑ-ΑΗΘΥΜΝΙΑ)
Η Αγία Ευθυμία βρίσκεται στους πρόποδες του βουνού Έλατος της Γκιώνας σε υψόμετρο περίπου 500 μέτρων.
Εκεί υπήρχε ο αρχαίος οικισμός της Μυωνίας των Εσπερίων Λοκρών, όπως μαρτυρούν τα σωζόμενα ερείπια του φρουρίου που διασχίζει το χωριό σε όλο του το μήκος.
ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ
Από πολλούς ειδικούς της αρχαίας γεωγραφίας της περιοχής μας όπως ο Lerat, ο Klaffenbach, o Philippson, o Kirsten κ.α. έχει γίνει αποδεκτή η ταύτιση της αρχαίας Μυωνίας (ή Μυανίας) προς την σημερινή Αγία Ευθυμία και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία επ” αυτού. Οι «Μυανείς» οι κάτοικοι του χωριού αναφέρονται από τον Θουκυδίδη (Γ΄ Βιβλίο, παραγρ. 101) στην εξιστόρηση του Πελοποννησιακού Πολέμου (431π.Χ.-404π.Χ.). Ο Παυσανίας στα «Φωκικά» αναφέρει ότι στη Μυωνία υπήρχε άλσος με βωμό των μειλιχίων θεών καθώς επίσης και τέμενος του Ποσειδώνα. Συστηματική αρχαιολογική έρευνα δεν έχει γίνει στο χώρο της Μυωνίας. Έτσι όσα ευρήματα υπάρχουν και έχουν δει το φως της δημοσιότητας προέρχονται από τυχαία γεγονότα (σκάψιμο των κατοίκων, άνοιγμα δρόμων, εκσκαφές για οικοδομές) ή από λαθρανασκαφές που έγιναν αντιληπτές.
Σύμφωνα με τον Παυσανία οι «Μυάνες» ανάθεσαν μια ασπίδα στο Δία της Ολυμπίας η οποία συμπεριλαμβανόταν στον θησαυρό των Σικυωνίων όταν επισκέφτηκε το χώρο.
Κάποια από τα ευρήματα χρονολογούνται από τους Μυκηναϊκούς χρόνους (1600π.Χ.-1100π.Χ.). Υπάρχουν επίσης ευρήματα των γεωμετρικών χρόνων (9ος-8ος π.Χ. αιώνας) και αρκετά της κλασικής περιόδου (6ος-4ος π.Χ. αιώνας).
Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΣΕΙΣΜΟΣ
Η Μυωνία διατήρησε το όνομα της, ελαφρώς παραλλαγμένο σε Μυνιά, μέχρι το 1580 μ.Χ. όταν ένας μεγάλος σεισμός την κατέστρεψε. Για το πολύ σημαντικό αυτό γεγονός μας πληροφορεί το «Χρονικό του Γαλαξειδίου» που γράφτηκε το 1702 από τον Ιερομόναχο Ευθύμιο και που ήρθε στο φως της δημοσιότητας από τον μεγάλο ιστοριοδίφη Κωνσταντίνο Σάθα το 1865. Σύμφωνα μ” αυτό λοιπόν «…το 1580, σεισμός μεγάλος και τρομερός εγκρέμισε πολλά σπίτια στο Γαλαξείδι, στα Σάλωνα (Άμφισσα), στο Λιδωρίκι και στην Έπαχτο (Ναύπακτο). Τότε καταστράφηκε ολοσχερώς κι ένα χωριό που το λέγανε Μυνιά και οι κάτοικοί του για να γλιτώσουν πήραν τα βουνά κλαίγοντας. Εκεί τους εφανερώθηκε ο Άγιος Ευθύμιος, τους παρηγόρησε και τους είπε να γυρίσουν πίσω και να μην φοβούνται τίποτα γιατί αυτός θα τους προστατεύει. Πράγματι οι κάτοικοι εγύρισαν πίσω, ξανάχτισαν το χωριό και προς τιμήν του Αγίου το ονόμασαν Αγία Ευθυμία…».
Αυτή είναι η εκδοχή του ιερομονάχου Ευθυμίου για την μετονομασία του χωριού. Ο Αγιαθυμιώτης ερευνητής Ευθύμιος Σταθόπουλος καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το νέο όνομα του χωριού ήταν μια προσπάθεια των κατοίκων να συνταιριάσουν το μέχρι τότε όνομα (Μυνιά) με τον Άγιο. Έτσι ίσως από το Μυνιά φτάσαμε στο «Αηθυμυνιά» και στην τοπική προφορά «Αηθυμνιά».
Πάντως όποια απ” τις δύο εκδοχές και αν είναι η σωστή τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγουμε είναι δύο:
α)Η Μυωνία ή Μυανία ή Μυνιά ή Αγιαθυμιά ή Αγία Ευθυμία είναι ένα και το αυτό και η ιστορία της χάνεται στα βάθη των αιώνων (πάνω από 3000 χρόνια).
β) Ο Άγιος Ευθύμιος έχει συνδέσει το όνομά του με αυτό τον τόπο.
Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία η Μυωνία το 338 π.Χ, όπως και άλλες πόλεις τις περιοχής, καταστράφηκε από τον βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππο κατά τον Δ΄ Ιερό Πόλεμο γιατί αρνήθηκε να υποταχθεί. Το ανυπόταχτο των κατοίκων του χωριού συνεχίστηκε διαχρονικά. Η Αγιαθυμιά πρωταγωνίστησε σε όλους τους αγώνες του έθνους: κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, στην επανάσταση του 1821, στον πόλεμο του 1897, στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913), στην Μικρασιατική Εκστρατεία (1919-1922) στον Ελληνο-Ιταλικό και στον Ελληνο-Γερμανικό Πόλεμο (1940-1941) και στην Εθνική Αντίσταση (1941-1944). Παντού η Αγιαθυμιά έδωσε το «παρών» και οι κάτοικοι της έγραψαν λαμπρές σελίδες δόξας. Το δέντρο της λευτεριάς έχουν ποτίσει με το αίμα τους πάρα πολλοί Αγιαθυμιώτες στο πέρασμα των αιώνων ενώ και το ίδιο το χωριό γνώρισε αρκετές φορές την μανία των κατά καιρούς κατακτητών του.
Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ
Κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας και πιο συγκεκριμένα κατά τον 17ο αιώνα στο νομό Φωκίδας λειτουργούσαν 3 σχολεία το ένα στην Αρτοτίνα, το δεύτερο στη Μονή Βαρνάκοβας και το τρίτο στην Αγία Ευθυμία το οποίο ίδρυσε ο Αγιαθυμιώτης διδάσκαλος και μοναχός Νικόδημος Καβάσιλας (1595-1652) με το πλούσιο πνευματικό έργο. Ο Νικόδημος Καβάσιλας από τον Απρίλιο του 1648 έως τον θάνατό του (τον Μάιο του 1652) ανέλαβε εξολοκλήρου το σχολείο της περίφημης μονής της Βαρνάκοβας. Η περίοδος αυτή υπήρξε η κατεξοχήν χρυσή εποχή της Σχολής της Βαρνάκοβας. Μαθητές του Καβάσιλα υπήρξαν πολλοί από τους περιφανείς άνδρες της Εκκλησίας και πολίτες λόγιοι και επιστήμονες όπως ο Κωνστάντιος ο Αγιορείτης, ο Φίλιππος Κάρμας, ο Νικόλαος ο λογοθέτης κ.α. Ο Νικόδημος Καβάσιλας πέραν του έργου του ως διδασκάλου είχε και πλούσιο συγγραφικό έργο.
Από το 1453 ως το 1821 έγιναν από τους Έλληνες έντεκα μεγάλες επαναστάσεις για να αποτινάξουν τον τουρκικό ζυγό. Η μια εξ αυτών ήταν του Αγιαθυμιώτη επισκόπου Σαλώνων Φιλόθεου Χαριτόπουλου ο οποίος συνέπραξε με τους Ενετούς προς το τέλος του 17ου αιώνα και μαζί με τον καπετάν Κούρμα ξεσηκώθηκαν κατά των Τούρκων. Σε μια μάχη τραυματίστηκε θανάσιμα.
Τα χρόνια που θα ακολουθήσουν η Αγιαθυμιά θα γίνει το κέντρο των Αρματολών. Γύρω στα 1705 δράση αναλαμβάνει ο φοβερός Βρυκόλακας. Το πραγματικό του όνομα ήταν Κατζώνης και ανιψιός του ήταν ο μεγάλος θαλασσομάχος Λάμπρος Κατσώνης. Ο Βρυκόλακας μέχρι το 1740 που πέθανε ήταν ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων οι οποίοι, για να γλιτώσουν, έδωσαν όλη την γύρω περιοχή στην δικαιοδοσία του. Ο Ανδρέας Καρκαβίτσας έχει αφιερώσει στο Βρυκόλακα το πολύ συγκινητικό διήγημα του με τίτλο«Ο Έξαρχος».
Μετά τον θάνατό του καπετάνιος και διάδοχος του ανέλαβε ο κουνιάδος του Κώστας Ζαχαριάς ο περίφημος Κωνσταντάρας τα κατορθώματα του οποίου αποτέλεσαν στίχους πολλών δημοτικών τραγουδιών. Ο λυρικός ποιητής Κώστας Κρυστάλλης έγραψε το διήγημα «Ο Καπετάν Κωνσταντάρας» όπου αναφέρεται στο γεγονός που ο Κωνσταντάρας σκότωσε με τα ίδια του τα χέρια το μονάκριβο παιδί του (μετά τον θάνατο από τους Τούρκους των δύο άλλων του παιδιών) γιατί «εξόκειλε» και ατίμασε το όνομα της οικογένειάς του στο νησάκι του Αγίου Κων/νου Ιτέας, όπου τον έστειλε να μάθει γράμματα. Ο Κωνσταντάρας πέθανε το 1755 και το αρματολίκι του μοιράστηκε στα 3 και επικεφαλής ανέλαβαν πρωτοπαλίκαρά του.
Την παράδοση των παραπάνω αγωνιστών του χωριού μας συνεχίζει επάξια ένας άλλος γενναίος Αγιαθυμιώτης οπλαρχηγός ο ονομαστός Αστραπόγιαννος που τα δημοτικά τραγούδια τον ύμνησαν ενώ ο γνωστός ποιητής Αριστοτέλης Βαλαωρίτης εμπνεύσθηκε από τον θανάσιμο τραυματισμό του και τις τελευταίες του στιγμές ένα από τα πιο γνωστά του ποιήματα με τον τίτλο «Αστραπόγιαννος». Σε αυτό εκθειάζει και υμνεί την φιλία του Αστραπόγιαννου και του πρωτοπαλίκαρού του Λαμπέτη. Το Δεκέμβριο του 2002 ο Σύλλογος Αγιοευθυμιωτών εξέδωσε το βιβλίο με τίτλο: «ΒΡΥΚΟΛΑΚΑΣ – ΚΩΣΤΑΝΤΑΡΑΣ – ΑΣΤΡΑΠΟΓΙΑΝΝΟΣ. Οι μεγάλοι Αγιαθυμιώτες κλεφταμαρτολοί του 18ου αιώνα» το οποίο μπορεί να προμηθευτεί κανείς από το Σύλλογο.
Την περίοδο 1750-1760 δράση σημαντική ανέπτυξε ο συμπατριώτης μας οπλαρχηγός Αραπογεώργος ενώ γύρω στο 1770 ονομαστός είναι ο Μήτρος Δεδούσης. Στο τέλος του 18ου αιώνα μνημονεύονται σαν επίσημοι αρματολοί από την Αγία Ευθυμία τα αδέρφια Γιώργος και Γιάννης Καραπλής οι οποίοι έλαβαν μέρος σε πολλές μάχες κατά των Τούρκων και η λαϊκή μούσα ύμνησε τα κατορθώματά τους.
Κατά την διάρκεια της Επανάστασης διακρίθηκε ο Ιωάννης Καλπούζος του οποίου ο ένας γιος ο Αναγνώστης Καλπούζος σκοτώθηκε στην μάχη της Αλαμάνας μαζί με τον Αθανάσιο Διάκο. Την οικογένεια Καλπούζου τίμησε με την επίσκεψή του στην Αγία Ευθυμία ο βασιλιάς Όθωνας.
Άλλοι ονομαστοί Αγιαθυμιώτες αγωνιστές της επανάστασης του 1821 ήταν οι: α) Στάθης Αλιζώτης που πολέμησε από το 1821 ως το 1829 στο σώμα του οπλαρχηγού Νάκου Πανουργιά β) Ευθύμιος Ζαχαρογιαννόπουλος από το 1824 ως το 1827 έλαβε μέρος σε πολλές μάχες και γ) Ανδρέας Ηλιόπουλος γενναίος οπλαρχηγός που έλαβε μέρος σε όλες τις μεγάλες μάχες.
Γενικά οι Αγιαθυμιώτες διακρίθηκαν στις μάχες της Γραβιάς, των Βασιλικών, της Αλαμάνας, της Άμπλιανης και σε άλλες πολλές λιγότερο ονομαστές.
Η συμμετοχή της Αγίας Ευθυμίας στον ξεσηκωμό των Ελλήνων ήταν καθολική όπως μπορούμε να συμπεράνουμε από τα στοιχεία που έφερε στο φως η πολυετής και επίπονη έρευνα του συμπατριώτη μας Ευθυμίου Σταθόπουλου και που αποτυπώθηκαν στο βιβλίο του «Η Φωκίδα της Επανάστασης». Πιο συγκεκριμένα στο παραπάνω βιβλίο και στο αρχείο των αγωνιστών του 1821 αναφέρονται τα ονόματα 23 Αγιοευθυμιωτών, στον κατάλογο με τα αριστεία του Αγώνος αναφέρονται τα ονόματα 113 χωριανών μας από τους οποίους οι 67 τιμήθηκαν με σιδηρούν μετάλλιο, οι 17 με χάλκινο και οι 29 ζήτησαν μετάλλιο. Επίσης αναφέρονται τα ονόματα 7 συμπατριωτών μας που βρέθηκαν καταχωρημένοι σε καταλόγους οπλαρχηγών και δεν εμφανίζονται σε κάποια από τις προηγούμενες κατηγορίες. Τέλος αναφέρονται και τα ονόματα 5 Αγιοευθυμιωτών που έπεσαν κατά την διάρκεια των μαχών. Με δεδομένο ότι το 1821 η Αγιαθυμιά είχε μαζί με γυναίκες και παιδιά γύρω στα 300 άτομα καταλαβαίνουμε ότι η συμμετοχή ήταν πάνδημη.
Η ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Η Ελλάδα απελευθερώθηκε όμως οι αγώνες δεν σταμάτησαν. Η Αγιαθυμιά δεν ήταν δυνατόν να λείψει από κανέναν. Κατά τον ατυχή πόλεμο του 1897 τρεις Αγιαθυμιώτες έχασαν την ζωή τους πολεμώντας. Κατά τους νικηφόρους Βαλκανικούς πολέμους (1912-1913) δεκατρείς Αγιαθυμιώτες έδωσαν το αίμα τους για την πατρίδα μεταξύ των οποίων δύο είχαν έρθει, μαζί με άλλους, από την Αμερική εθελοντές. Εννέα ήταν τα θύματα της Αγιαθυμιάς στις μάχες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου (για την Ελλάδα 1917-1918). Στην Μικρασιατική εκστρατεία που ακολούθησε (1919-1922) δέκα συμπατριώτες μας άφησαν την τελευταία τους πνοή στα πεδία των μαχών.
Πολύ βαρύς ο φόρος αίματος που πλήρωσε η Αγιαθυμιά στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: Τριανταεπτά άτομα σκοτώθηκαν άμεσα από τους κατακτητές ενώ οι συνολικές απώλειες εξαιτίας του πολέμου ήταν 120 άτομα.
Η αντίσταση κατά των κατακτητών που άνθισε στην περιοχή στάθηκε η αιτία για να καεί δύο φορές το χωριό. Η πρώτη φορά ήταν στις 9 Απριλίου 1943 οπότε και κατέκαψαν την Αγιαθυμιά οι Ιταλοί και ό,τι απέμεινε το έκαψαν οι Γερμανοί τον Αύγουστο του 1944. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία από τα 423 σπίτια του χωριού 365 κατεστράφησαν ολοσχερώς και τα 20 μερικώς. Η Αγία Ευθυμία βομβαρδίστηκε στις 25 Απριλίου 1941 και από τον βομβαρδισμό έπαθε ζημιές ο κεντρικός ναός «Το γενέθλιον της Θεοτόκου» ενώ οι Γερμανοί πυρπόλησαν και κατέστρεψαν τον ναό του πολιούχου Αγίου Ευθυμίου τον Απρίλιο του 1944.
Η πολιτεία αναγνωρίζοντας το μέγεθος της θυσίας του χωριού συμπεριέλαβε την Αγία Ευθυμία στον κατάλογο των «Μαρτυρικών πόλεων και χωριών» της περιόδου 1940-1944 (Σχετικό Φ.Ε.Κ. 97/16-3-00). Μάλιστα η Αγία Ευθυμία είναι από τα ιδρυτικά μέλη του «Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών της Ελλάδας, περιόδου 1940-1944».
Μετά από πρόταση του Συλλόγου Αγιοευθυμιωτών την οποία υιοθέτησε το Τοπικό Συμβούλιο του χωριού, κατασκευάσθηκε από τον Δήμο της Άμφισσας και τον Σύλλογο μνημείο προς τιμήν των πεσόντων Αγιοευθυμιωτών της περιόδου 1940-44, στην είσοδο του χωριού από την Άμφισσα. Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου πραγματοποιήθηκαν στις 9 Απριλίου 2006.
Μετά την απελευθέρωση από τον τουρκικό ζυγό η Αγιαθυμιά υπήρξε πρωτεύουσα του δήμου Μυωνίας, όσο αυτός υφίστατο (1836-1840 και 1870-1912). Ο Δήμος εκτός από το χωριό μας περιελάμβανε τη Βουνιχώρα, τα Πεντεόρια και την Τριταία. Το διάστημα 1840-1870 ο Δήμος συνενώθηκε με το Γαλαξίδι ενώ από το 1912 το κάθε χωριό αποτέλεσε ξεχωριστή κοινότητα. Από 1-1-1999 λόγω της αναγκαστικής συνένωσης των Κοινοτήτων η Αγιαθυμιά υπήχθη στον Δήμο Άμφισσας του οποίου αποτελούσε και το μεγαλύτερο δημοτικό διαμέρισμα και από την 1-1-2011, με την περαιτέρω μείωση του αριθμού των Δήμων, υπήχθη στον διευρυμένο Δήμο Δελφών.
Σύμφωνα με τις κατά καιρούς απογραφές η εξέλιξη του πληθυσμού του χωριού ήταν η εξής: πριν το 1821 άτομα 300, το 1835 άτομα 467, το 1851 άτομα 720, το 1870 άτομα 1009, το 1879 άτομα 1275, το 1896 άτομα 1510, το 1907 άτομα 1481, το 1920 άτομα 1418, το 1928 άτομα 1490, το 1940 άτομα 1528, το 1951 άτομα 1173, το 1961 άτομα 1087, το 1971 άτομα 851, το 1981 άτομα 670, το 1991 άτομα 756, το 2001 άτομα 597 και το 2011 άτομα 451.
Οι δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι κάτοικοι του χωριού, διαφορετικές σε κάθε περίοδο, αποτυπώνονται και στην πληθυσμιακή του συρρίκνωση. Έτσι η αναζήτηση καλύτερων συνθηκών ζωής οδήγησε πολλούς στην μετανάστευση είτε εσωτερική, είτε εξωτερική. Οι Αγιαθυμιώτες όπου κι αν βρέθηκαν δεν ξέχασαν τον τόπο τους. Οργανώθηκαν σε Συλλόγους και βοήθησαν την Αγιαθυμιά να ορθοποδήσει. Στην Αθήνα οι ξενιτεμένοι Αγιαθυμιώτες γύρω στο 1930 έκαναν τις πρώτες προσπάθειες να ιδρύσουν σύλλογο. Το 1935 ιδρύθηκε ο Σύλλογος «Ένωσις των εν Αθήναις, Πειραιεί και Προαστείοις Αγιοευθυμιωτών». Στην περίοδο της κατοχής λειτούργησε ένας άτυπος Σύλλογος ο οποίος και μετά τον πόλεμο βοήθησε το χωριό όσο μπορούσε. Το 1957 ιδρύθηκε ο πολύ δραστήριος «Σύλλογος των εν Αθήναις, Πειραιεί και Προαστείοις Αγιοευθυμιωτών, ο Άγιος Ευθύμιος» με πλούσια προσφορά στο χωριό. Από το 1991 ο Σύλλογος εκδίδει την εφημερίδα ΑΓΙΑΘΥΜΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ η οποία φτάνει σε περισσότερα από 1100 σπίτια σε όλη την Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Ο Σύλλογος, μετά την τελευταία τροποποίηση του καταστατικού του, πήρε το όνομα «Σύλλογος Αγιοευθυμιωτών «Ο Άγιος Ευθύμιος»» και έχει ως μέλη του όλους τους καταγόμενους από την Αγία Ευθυμία, οπουδήποτε κι αν διαμένουν και τους συζύγους αυτών.
Πιο παλιός από τον Σύλλογο των Αγιοευθυμιωτών της Αθήνας είναι ο «Αλληλοβοηθητικός Σύλλογος-Η Μυωνία» που ιδρύθηκε το 1921 στην Νέα Υόρκη στο Νιού Τζέρσεϊ και συμπεριέλαβε όλους τους ξενιτεμένους Αγιαθυμιώτες της Νέας Υόρκης. Η βοήθεια του Συλλόγου αυτού προς το χωριό ήταν πολύ μεγάλη ιδιαίτερα την περίοδο που η Αγιαθυμιά αντιμετώπισε πολλές δυσκολίες. Στις Δυτικές Πολιτείες της Αμερικής (Καλιφόρνια κ.λ.π.) δραστηριοποιούνται οι Αγιαθυμιώτες που μετανάστευσαν την δεκαετία του 1950 και μετά. Δεν έχουν ιδρύσει Σύλλογο αλλά είναι πολύ κοντά στο χωριό και συχνά το επισκέπτονται.
Χωριό φτωχό σε έδαφος η Αγιαθυμιά, γεμάτο πέτρες, όμως πρώτη στα γράμματα και στις τέχνες. Τα παλιότερα χρόνια είχε μείνει ονομαστή η ποιότητα των μαθητών της Αγιαθυμιάς. Πάντοτε το χωριό μας διακρινόταν για το πλήθος των μορφωμένων ανθρώπων που έβγαζε. Επιστήμονες κάθε ειδικότητας, πνευματικά αναστήματα πρώτου μεγέθους, έκαναν την Αγιαθυμιά να ξεχωρίζει. Γέννημα-θρέμμα της Αγιαθυμιάς και ο γνωστός λογοτέχνης Γιάννης Σκαρίμπας του οποίου το σπίτι όπου γεννήθηκε έχει ανακαινισθεί. Πολλοί είναι οι Αγιαθυμιώτες που διακρίθηκαν και διακρίνονται στο χώρο της τέχνης. Μια από αυτούς είναι και η ζωγράφος Ιωάννα Γλυμή η οποία πεθαίνοντας άφησε στο χωριό περίπου 100 πίνακες οι οποίοι αποτελούν μέρος της Συλλογής πινάκων που στο άμεσο μέλλον θα εκτεθούν στην αίθουσα του παλιού σχολείου που συντηρήθηκε και πρόκειται να μετατραπεί σε Πινακοθήκη και Λαογραφικό Μουσείο.
Το πρώτο Σχολείο μετά την απελευθέρωση του Έθνους ιδρύθηκε στην Αγιαθυμιά το 1868. Οι περισσότεροι μαθητές ήταν την περίοδο από το 1930 ως το 1941. Μετά τον πόλεμο ο αριθμός των μαθητών ακολούθησε φθίνουσα πορεία ανάλογη του πληθυσμού. Με τις πρόσφατες συγχωνεύσεις των Σχολείων το Δημοτικό Σχολείο της Αγίας Ευθυμίας συγχωνεύτηκε με το 4ο της Άμφισσας.
Στην Αγία Ευθυμία υπάρχει το Πνευματικό Κέντρο του χωριού όπου φιλοξενούνται διάφορες εκδηλώσεις και στο οποίο φιλοξενείται πλούσια δανειστική βιβλιοθήκη.
Στο χώρο του αθλητισμού από το 1977 δραστηριοποιείται η ποδοσφαιρική ομάδα Α.Σ. Η ΜΥΩΝΙΑ.
Κάθε χρόνο κατά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου, διοργανώνονται πολυήμερες πολιτιστικές εκδηλώσεις με την ονομασία ΣΚΑΡΙΜΠΕΙΑ, προς τιμή του λογοτέχνη Γιάννη Σκαρίμπα.
Στις 19 και 20 Ιανουαρίου κάθε χρόνο γιορτάζει πανηγυρικά ο πολιούχος Άγιος Ευθύμιος. Στις 7 και 8 Σεπτεμβρίου γιορτάζει η κεντρική εκκλησία του χωριού «Το Γενέθλιον της Θεοτόκου» η οποία εντυπωσιάζει τον επισκέπτη με το μέγεθος της κυρίως για την εποχή που έγινε (αρχές του 20ου αιώνα) και τις συνθήκες που επικρατούσαν τότε στο χωριό (μεγάλη φτώχεια) αλλά και με την πλούσια αγιογράφησή της. Από το 1995 που εγκαινιάστηκε, λειτουργεί πανηγυρικά την παραμονή και ανήμερα του Αγίου Πνεύματος το εξωκλήσι της Αγίας Τριάδας που βρίσκεται στο βουνό που είναι πάνω από το χωριό και σε υψόμετρο 1000 μ. περίπου. Άλλες εκκλησίες του χωριού είναι η Ζωοδόχος Πηγή (Αργομοίρα), ο Άγιος Κωνσταντίνος και ο Άγιος Βλάσιος όπου βρίσκεται και το κοιμητήριο.